Dagda

Z encyklopediafantastyki.pl
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
LEKSYKON FANTASTYKI
fiction

DAGDA — w mitologii celtyckiej jeden z głównych bogów.

Imię

Imię Dagdy wskazuje na niego jako na Dobrego Boga, gdzie przymiotnik dobry odnosi się do umiejętności, a konkretniej czynności w jakich specjalizował się Dagda. Oznacza, że był dobry we wszystkim, co robił. Do tego samego kręgu sematycznego odnosi się tłumaczenie imienia Dagdy jako Dobrej Ręki. Dagda znany był także pod przydomkami jako Eochaid Ollathair czyli Wielki Ojciec, Ruad Rofhessa czyli Czerwonowłosy Doskonałej Wiedzy a także Cera, czyli Stwórca.

Rodowód

Dagda należał do plemienia Tuatha Dé Danann. Z boginią rzeki Bóand miał syna Oengusa. Był także ojcem bogini Brigit oraz Bodba. Jego kochanką była także bogini wojny, Morrigan.

Wygląd i atrybuty

Był silnym, postawnym mężczyzną. Bywał także przedstawiany jako bóg z wielkim brzuchem, wystającym spod przykrótkiej koszuli. Dagda był posiadaczem Kotła Obfitości zwanego olla. Do innych jego atrybutów należała maczuga, której jeden koniec zabijał a drugi przywracał ludziom życie. Była ona tak ciężka, że bóg ciągnął ją na kołach. Dagda miał także magiczną harfę, na której wygrywał trzy rodzaje melodii — żałobną, weselną oraz sprowadzającą sen.

Charakterystyka

Dagda był władcą wszystkich Tuatha Dé Danann, dlatego jeden z jego przydomków nazywany go Wielkim Ojcem a inny Stwórcą. Bóg ten stał prawdopodobnie na czele panteonu. Był patronem magii, którą sam władał, a więc i druidów oraz poetów. Był panem obfitości, związanym z rolnictwem a jako dawca urodzaju również jego opiekunem. O tej jego funkcji świadczy Kocioł Obfitości, którego był właścicielem, bujne życie seksualne oraz ogromny apetyt. Dagda był także bóstwem zmarłych, na co wskazuje jego maczuga, której jeden koniec zabijał a drugi przywracał życie.

Podczas konfliktu z Fomorianami przed drugą bitwą z pod Mag Tuired Dagda połączył się z Morrigan piorącą ubrania nad rzeką. Bogini przepowiedziała mu zwycięstwo. Zakradł się również w przebraniu do obozu Fomorian. Kiedy wydała się jego tożsamość Fomorianie chcieli wykorzystać jego słabość i przygotowali dół pełen jedzenia. Zmuszony do zjedzenia wszystkiego Dagda nie miał z tym najmniejszego problemu. Także wtedy uwiódł córkę wodza Fomorian. A kiedy ci porwali jego magiczną harfę udał się, wraz z bogiem Lughiem i Ogmą by ją odzyskać. Wiszący na ścianie przedmiot sam znalazł się w rękach boga. Ów zagrał na harfie trzy magiczne melodie i kiedy słuchacze usnęli bezpiecznie wrócił, wraz z towarzyszami, do obozu Tuatha Dé Danann.


Literatura

  • Berresford E.P., Druidzi, Warszawa 1998.
  • Monaghan P., Encyclopedia of Celtic Mythology and Folklore.
  • Gąssowski J., Mitologia Celtów, Warszawa 1987.
  • Kałużna-Ross J., Mitologie świata. Celtowie, Kraków 2007.
  • Botheroyd S.; Botheroyd P., Słownik mitologii celtyckiej, Katowice 1998.
  • Monaghan P., Encyclopedia of Celtic Mythology and Folklore.
  • Ó hÓgáin D., The Lore of Ireland. An Encyclopaedia of Myth, Legend and Romance,United Kingdom 2006.
  • Kempiński A.M., Słownik mitologii ludów indoeuropejskich, Poznań 1993.

(aut. Izabela Ozga)

Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Narzędzia
Pomoc
Szablony