Excalibur (pojęcie)

Z encyklopediafantastyki.pl
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy hasła w leksykonie. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
LEKSYKON FANTASTYKI
fiction
H. J. Ford, Exaclibur, King Arthur The Tales of the Round Table, New York 1902
EXCALIBUR – w legendach arturiańskich magiczny miecz króla Artura, w wersji spoloszonej znany także jako Ekskalibur.

Nazwa

U Geoffrey z Monmouth odnajdziemy Excalibur pod znaczącą nazwą Caliburnus. Nazwa ta bierze się z kolei od słowa Caliburn, które dało początek Excaliburowi. Nazwa Caliburn wiąże się także z Caledfwlch, mieczem który był walijskim odpowiednikiem oręża bohatera z irlandzkich legend, Fergusa Mac Róich. W Irlandii nosił on nazwę Caladbolg, która oznacza silnego wojownika. W legendach arturiańskich autor Śmierci Artura (Le Morte Darthur), Thomas Malory, tłumaczy znaczenie słowa Excalibur jako tnący stal.

Pochodzenie

Excalibur miał zostać stworzony w Avalonie. Niektóre wersje wskazują na Wolunda, boga kowala, jako na twórcę Excalibura.

Właściwości Excalibura

Excalibur miał właściowości magiczne. Pochwa miecza miała chronić jego właściciela przed wszelkim zranieniem. Mieczem tym można było przeciąć każdą stal.

Excalibur a Gawain

Zgodnie z wersją Chrétiena de Troyes, nim dostał się w ręce króla Artura miał należeć do Gawaina.

Excalibur a Miecz z Kamienia

U Roberta de Boron pojawia się wątek Miecza z Kamienia, w tej wersji tożsamego z Excaliburem. Ze skały, konkretniej kowadła, w którym tkwi jest w stanie wyciągnąć go tylko prawowity król. Udaje się to tylko królowi Arturowi. W późniejszej tradycji Miecz z Kamienia i Excalibur to dwa różne miecze.

Excalibur a Król Artur

U Thomasa Malory’ego króla Artur otrzymał Excalibur od Pani Jeziora na początku swoich rządów. Stało się po tym jak w jednej z bitew stracił Miecz z Kamienia. Czarodziej Merlin zabrał go wtedy nad jezioro z którego wysunęła się dłoń z mieczem – Excaliburem właśnie. Pani Jeziora wyjaśniła królowi Arturowi jakie właściwości ma ów oręż i zażądała by kiedy przyjdzie czas, król Artur zwrócił jej miecz. Podczas buntu Mordreda, przyrodnia siostra króla Artura, Morgana, miała ukraść, korzystając z pomocy swojego kochanka, Askalona, pochwę magicznego miecza, sprawiając tym samym, że króla można było zranić. Tak też się stało. Ranny Artur został zabrany nad jezioro, gdzie polecił swojemu słudze, Bediverowi, wrzucić miecz do jeziora. Ów zawahał się, ponoć wykonując polecenie dopiero za trzecim razem. Wtedy też na powierzchni ukazała się dłoń Pani Jeziora i odebrała miecz, wymachując nim, nim zniknęła w topieli, trzy razy.

Literatura

  • Botheroyd S., i Botheroyd P.F., Słownik mitologii celtyckiej, 1998.
  • Kałużna-Ross J., Mitologie świata. Celtowie, Warszawa 2007.
  • Matthews J., i Matthews C., Mitologia Wysp Brytyjskich, Poznań 1997.
  • Monaghan P., The Encyclopedia of Celtic Mythology and Folklore, Nowy Jork 2004.
  • Górczyk W., Ślady recepcji legend arturiańskich w heraldyce Piastów czerskich i kronikach polskich, „Kultura i Historia”, 2010, t.17.
  • Mitologia. Mity i legendy świata, Warszawa 2009, s. 272–281.
  • Kopaliński W., Wielki multimedialny słownik Władysława Kopalińskiego, b.d.
  • Encyclopedia Mythica, b.d., http://www.pantheon.org/.
  • Encyclopedia Britannica, b.d., http://www.britannica.com/.
  • Online Etymology Dictionary, b.d., http://www.etymonline.com/index.php.

(aut. Izabela Ozga)

Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Narzędzia
Pomoc
Szablony