Lewiatan

Z encyklopediafantastyki.pl
(Przekierowano z Kategoria:Lewiatan)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
LEKSYKON FANTASTYKI
fiction
Artur Rackham, Midsummer Nights Dream William Shakespeare, 1908
LEWIATAN – uosabiający chaos, biblijny potwór morski.

Lewiatan ma swoje źródło w hebrajskim livyathan i oznacza istotę o wijącym się ciele. Można się spotkać z teorią, która tłumaczy etymologię hebrajskiego livyathan połączeniem dwóch słów, livyah oznaczającym kogoś lub coś skręconego i tan wskazującym na potwora.

Istnieją dwie wersje wyjaśniające pochodzenie lewiatana. Według jednej potwór ten wyłonił się z chaosu, według innej został stworzony przez Boga w piątym dniu stworzenia. Jeden z apokryfów wspomina także nie o jednym ale o dwóch lewiatanach, samcu oraz samicy. Nazywa się tam samca Lewiatanem i przypisuje mu wody jako miejsce zamieszkania, natomiast ląd przypada w udziale Behemotowi.

Lewiatan był więc panem wszelkich wód. Jego wygląd łączono z wężem, ale także ze smokiem, krokodylem bądź wielorybem. Bez względu na to, które zwierzę przypominał lewiatan był monstrualnych rozmiarów. Jego ciało pokryte było łuską a paszczę wypełniały ostre kły. Potrafił ziać ogniem i dymem. W tradycji żydowskiej potwór bywa niekiedy przedstawiany jak Uroboros – owinięty wokół oceanu trzyma w pysku własny ogon.

Lewiatan był tak okrutny i niebezpieczny, że Bóg pokonał go. Według jednej tradycji zabił Lewiatana, roztrzaskując jego czaszkę, natomiast według innej uwięził i od tej pory Lewiatan spoczywa na dnie oceanu, na swoim grzbiecie podtrzymując świat. Z kolei w tych legendach żydowskich w których pojawiają się dwa lewiatany, samica ginie a samiec zostaje wykastrowany oraz uwięziony. Ostateczna zagłada lewiatana ma mieć miejsce na końcu czasów. Zgodnie z apokryfami mięso tego potwora zostanie podane na uczucie, która odbędzie się po Sądzie Ostatecznym.

Odpowiedniki biblijnego Lewiatana odnajdziemy w starszych tradycjach. W mitologii starożytnego Babilonu pod postacią smoczycy Tiamat zabitej przez boga Marduka a później w wierzeniach Kananejczyków, gdzie pojawia się bestia zwana Lotanem, pokonana przez boga Baala. Potworem przypominającym lewiatana jest również Jörmungandr, wąż morski z mitologii nordyckiej.

Literatura

  1. R. Graves, R. Patai, Mity hebrajskie.
  2. W. Kopaliński, Słownik symboli, Warszawa 2006.
  3. W. Kopaliński, Wielki multimedialny słownik Władysława Kopalińskiego [CD-ROM].
  4. G.M. Eberhart, Mysterious Creatures. A Guide to Cryptozoology, Santa Barbara 2002.
  5. Encyclopedia Mythica, dostępne[on-line] http://www.pantheon.org/.
  6. Encyclopedia Britannica, dostępne [on-line] http://www.britannica.com/.
  7. Online Etymology Dictionary, dostępne [on-line] http://www.etymonline.com/index.php.
  8. Oxford Dictionaries, dostępne [on-line] http://oxforddictionaries.com/.
  9. U.X.L. Encyclopedia of World Mythology, pod red. R. Parks, J. Stock, K. Hunt, USA 2009.
  10. Leksykon symboli, pod red. R. Jarosinski, Warszawa 1991.
  11. J. E. Cirlot, Słownik symboli, Kraków 2007.

(aut. Izabela Ozga)

Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Narzędzia
Pomoc
Szablony