Róża

Z encyklopediafantastyki.pl
(Przekierowano z Kategoria:Róża)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
LEKSYKON FANTASTYKI
fiction
Rosa laevigata, [w:] Bailey L. H., Cyclopedia of American horticulture,New York 1906.
RÓŻA — w wierzeniach roślina symboliczna.

Nazwa

Od róży wzięła swoją nazwę grecka wyspa Rodos.

Charakterystyka

W mitologii greckiej była symbolem bogini miłości Afrodyty. Zgodnie z mitem, kiedy bogini biegła do umierającego Adonisa, swojego kochanka, skaleczyła się o kolce róży. Od tego czasu kwiaty tej rośliny bywają czerwone. W innej wersji barwę kwiatom dała krew umierającego Adonisa.

Róża to także symbol wiosny oraz boga Dionizosa. Róża oznaczała także tajemnicę wymagającą zachowania milczenia. Z tego powodu wieńce z róży nosili uczestnicy misterów ku czci Dionizosa. Umieszczano je w salach biesiadnych, a zaproszeni goście wiedzieli, że to, co zostanie tutaj powiedziane, powinno pozostać między nimi. Ponadto zarówno w jednym jak i w drugim przypadku wieniec z róż na głowie miał ochładzać umysł. Jej zapach był otrzeźwiającym remedium na wino. Miało to także powstrzymać uczestników uczty bądź święta przed wyjawieniem tajemnicy. W takiej funkcji znało różę także średniowiecze. Jej znak umieszczano na konfesjonałach, w salach obradowych i winiarniach. Stąd bierze się znaczenie wyrażenia sub rosa, czyli pod różą, oznaczającego sekretność, milczenie.

Róża była symbolem nie tylko miłości i piękna, ale także przemijania. Rzymianie zdobili różami groby, między innymi podczas święta Rosaliów. Symbolika tej rośliny pojawia się także w starożytnej filozofii. Pięć płatków dzikiej róży symbolizowało pięć żywiołów wyobrażających wszechświat i ruch kosmosu, który powtarza się w nieustannym cyklu. W związku z tym róża była symbolem wieczności, po grecku zwanego aión.

Róża, jako roślina symboliczna, pojawia się także w alchemii. Siedem płatków odsyła do siedmiu planet bądź siedmiu metali. Róża to także symbol pentagramu, który da się wyrysować z jej przekroju.

W chrześcijaństwie biała róża była symbolem czystości, a tym samym matki Chrystusa. Czerwona róża stała się symbolem męczeństwa Chrystusa — jego ran i przelanej krwi. Od XI wieku złotą różą obdarowywał papież w czwartą niedzielę postu władców chrześcijańskich zasłużonych dla wiary. Róża była jednym z symboli różokrzyżowców i jako taka również wiąże się ze wspomnianą już symboliką tajemnicy, zachowania milczenia.

Róża pojawia się także w heraldyce. W Anglii, to symbol rodu Lancasterów, Yorków, Tudorów. W przypadku tych pierwszych była to czerwona róża, w przypadku Yorków biała, u Tudorów obie te róże występowały obok siebie.

Błękitna róża, to synonim rzeczy niemożliwych ponieważ nie występuje w przyrodzie.

Literatura

  • Immacolata M. M. ,Mity i magia ziół, Kraków 2006.
  • Forstner D., Świat symboliki chrześcijańskiej, Warszawa 1990.
  • Kopaliński W., Słownik symboli, Warszawa 2006.
  • Leksykon symboli, pod red. Jarosiński R., Warszawa 1991.
  • Cirlot J. E., Słownik symboli, Kraków 2007.
  • Ziółkowska M.Szczodry wieczór, szczodry dzień. Obrzędy, zwyczaje, zabawy, Warszawa 1989.
  • Graves R., Mity greckie, Kraków 2009.

(aut. Izabela Ozga)

Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Narzędzia
Pomoc
Szablony