Wanowie

Z encyklopediafantastyki.pl
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
LEKSYKON FANTASTYKI
fiction
nic nie znaleziono

WANOWIE – jedna z dwóch, obok Asów ras bogów w mitologii nordyckiej.

Nazwa

W staroislandzkim Vanir, nazwa ta bierze swój początek od indoeuropejskiego rdzenia *ven, oznaczającego kochać, podobać, pożądać.

Rodowód

Rodowód Wanów jest nieznany i prawdopodobnie starszy niż Asów. W skład tego rodu wchodzi Njörd ze swoją nieznaną z imienia małżonką i ich dzieci Frey oraz Freya a także Gullweig, utożsamiana czasem z tą ostatnią. Wanowie niekiedy utożsamiani są z elfami.

Siedziba Wanów

Siedzibą Wanów jest Wanaheim, jeden z dziewięciu światów, leżących u korzeni drzewa świata, Yggdrasilla. Wanaheim znajduje się poza obszarem Midgardu i Asgardu. Ponadto Frey uchodzi za władcę Alfheimu, siedziby elfów.

Cechy Wanów

Wanowie byli bóstwami dobrobytu, urodzaju, płodności, związani ze sztuką jasnowidzenia i magią seidr. U Asów pełnili funkcje kapłańskie, jako bogowie odpowiedzialni za kult religijny. Patronowali także morzu. Wanowie słynęli z rozwiązłej miłości i zawierania małżeństw wśród własnych krewnych, a konkretniej z incestu, związku brata z siostrą. Z tych ostatnich obyczajów musieli zrezygnować po zawarciu pokoju z Asami. Podobnie jak Asowie wiązali się z olbrzymkami.

Wojna Wanów z Asami

Jednym z najważniejszych wydarzeń, dotyczących nie tylko rasy Wanów, ale w ogóle bogów, jest walka do jakiej doszło pomiędzy nimi. Wanowie domagali się takiej samej czci i ofiar ze strony ludzi, jakiej doznawali Asowie. W związku z tymi wydarzeniami pewnego dnia w siedzibie Asów, Asgardzie, pojawiła się wieszczka Gullweig, wśród Asów i ludzi robiąc prawdziwe zamieszanie, z czego wśród tych ostatnich w Midgardzie, pod imieniem Heidr, wprowadziła własny kult. I ludziom o bogom niosła złoto, upojenie zarówno miłosne jak i alkoholowe oraz magię. Nie obce jej były także, charakterystyczne dla Wanów, związki kazirodcze, oparte na inceście. Asowie, przebiwszy ją włócznią, trzy razy próbowali spalić Gullweig jednak ta za każdym razem się odradzała. Wywołało to niepokój i interwencję w jej sprawie Wanów. Jednak to Odyn rozpoczął walkę, na znak poświecenia sobie Wanów rzucając włócznią. Walka była wyrównana, względnie według niektórych źródeł Wanowie zdołali sforsować mury Asgardu i uzyskali chwilową przewagę. Koniec końców doszło do zawarcia pokoju. Na jego znak bogowie napluli do kotła i tak to powołali do życia nową istotę – Kwasira. Doszło również do wymiany zakładników. Frey oraz Njörd a z nimi także towarzysząca Freya mieli odtąd zamieszkać w Asgardzie. Z Asami pozostał również Kwasir. Dwóch zakładników otrzymali Wanowie. Byli to Mimir oraz Hönir.

Zamordowanie Mimira

Hönir słynął z mądrości i Wanowie często się go radzili. Jednak ów nie podejmował decyzji bez odwołania się do Mimira. Ten natomiast radził słuchać innych. Wanowie stwierdzili, że zostali oszukani, zabili Mimira a jego odciętą głowę odesłali do Asgardu.

Wanowie A Ragnarök

W Ragnarök, dniu końca świata, Wanowie ocaleją. Eddy wspominają o powrocie do rodowej siedziby Njörda.

Wanowie w fantastyce

Do motywu Wanów nawiązuje serial Supernatural.

Literatura

  • Edda poetycka, BN, 1986.
  • Sturlusson S., Edda Prozaiczna, Sandomierz 2007.
  • Słupecki L.P., Mitologia skandynawska w epoce Wikingów, Kraków 2003.
  • Szrejter A., Mitologia germańska, Warszawa 1997.
  • A. M. Kempiński, Słownik mitologii ludów indoeuropejskich, Poznań 1993.
  • Kempiński A.M., Ilustrowany leksykon mitologii wikingów, Poznań 2003.
  • Turowska-Rawicz M., i Sypek R., Mitologie świata. Ludy skandynawskie, Warszawa 2007.

(aut. Izabela Ozga)

Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Narzędzia
Pomoc
Szablony