I.czapla o 16:20, 15 cze 2025

2025-06-15T16:20:02Z

I.czapla: Utworzył nową stronę „{{Autor | Imię = David | Nazwisko = Cronenberg | Grafika = | Podpis = | Rok u...”

2025-06-15T16:19:26Z

Utworzył nową stronę „{{Autor | Imię = David | Nazwisko = Cronenberg | Grafika = | Podpis = | Rok u...”

Nowa strona

{{Autor
| Imię = David
| Nazwisko = Cronenberg
| Grafika =
| Podpis =
| Rok urodzenia = 1943
| Dzień miesiąc urodzenia = 15 marca
| Miejsce urodzenia = Toronto, Kanada
| Rok śmierci =
| Dzień miesiąc śmierci =
| Miejsce śmierci =
| Narodowość = Kanadyjczyk
| nagroda1 =
| nagroda2 =
| nagroda3 =
| nagroda4 =
| nagroda5 =
| nagroda6 =
| nagroda7 =
| nagroda8 =
| nagroda9 =
| nagroda10 =
| kategoria = scenarzysta
| kategoria2 = aktor
| kategoria3 = reżyser
| kategoria4 =
}}

David Paul Cronenberg (ur. 15 marca 1943 w Toronto) – kanadyjski reżyser filmowy i telewizyjny, scenarzysta, okazjonalnie aktor. Jeden z głównych twórców tego, co jest powszechnie znane jako body horror. Realizował filmy, które wykorzystywały elementy horroru i fantastycznonaukowe, aby ukazać niepokojące skrzyżowania między technologią, ludzkim ciałem i podświadomym pragnieniem.

Urodził się w Toronto w rodzinie pochodzenia żydowskiego jako syn Esther (z domu Sumberg), muzyczki, i Miltona Cronenberga, pisarza i redaktora. Wszyscy jego dziadkowie pochodzili z Litwy. W 1967 ukończył University of Toronto z tytułem licencjata z języka angielskiego. Już jako student zafascynował się filmowaniem i w latach 1966-1970 stworzył kilka eksperymentalnych filmów krótko- i pełnometrażowych.

Po zrealizowaniu dwóch undergroundowych filmów krótkometrażowych 16 mm – komedii Transfer (1966) i komedii fantastycznonaukowej Głosy z odpływu (From the Drain, 1967) – wyreżyserował pierwszy film fabularny Stereo (1969). Następnie wyjechał do Francji, gdzie wyreżyserował materiał dla telewizji kanadyjskiej, Jim Ritchie – rzeźbiarz (Jim Ritchie Sculptor, 1971), List od Michała Anioła (Letter from Michelangelo, 1971), Tourettes (1971), Don Valley (1972), Fort York (1972), Lakeshore (1972), Zimowy ogród (Winter Garden, 1972), Przekręt w Scarborough (Scarborough Bluffs, 1972) i W brudzie (In the Dirt, 1972) oraz pojedyncze odcinki serii CBC/Radio-Canada Programme X (1972) i Peep Show (1975). Na Katalońskim Festiwalu w Sitges zdobył Medal Sitgesa dla najlepszego reżysera fantastycznonaukowego filmu grozy Dreszcze (1975) przyniósł mu[6] i najlepszego scenarzysty filmu Wściekłość (Rabid, 1977) oraz Nagrodę Międzynarodowego Jury Krytyków – Wyróżnienie Specjalne za Pomiot (The Brood, 1979) z Oliverem Reedem. Następnie zrealizował dramat sportowy Szybka banda (Fast Company, 1979) z Williamem Smithem i Johnem Saxonem. Za film Skanerzy (Scanners, 1981) z Jennifer O’Neill i Michaelem Ironside odebrał Międzynarodową Nagrodę Filmu Fantastycznego na Fantasporto. Z kolei Wideodrom (Videodrome, 1983) z Jamesem Woodsem i Nierozłączni (Dead Ringers, 1988) z Jeremym Ironsem przyniosły mu nagrody Kanadyjskiej Akademii Filmowej i Telewizyjnej. Jego kolejna realizacja Martwa strefa (The Dead Zone, 1983) z Christopherem Walkenem została uhonorowana Nagrodą Saturna w kategorii najlepszy horror i sprawiła, iż stał się rozpoznawalny w środowisku filmowym. Jednak prawdziwym przełomem okazała się dopiero Mucha (1986) z Jeffem Goldblumem w roli głównej[8]. Film odniósł wielki sukces kasowy, zdobył Oscara za najlepszą charakteryzację i fryzury, a Cronenberg wreszcie mógł kręcić w pełni autorskie filmy.

Jest reżyserem wzbudzającym przeciwstawne emocje. Zarzucano mu zamiłowanie do kiczu, nadmierne prowokowanie widzów, ocieranie się o pornografię. Nie można jednak odmówić mu ani talentu, ani artystycznej odwagi. Równie ważna jak treść, jest dla niego forma przekazu. Cronenberg dba o szokującą, ale i wysmakowaną plastycznie, oprawę wizualną swoich filmów − z reguły przypominającą bardziej senny koszmar niż tradycyjny utwór filmowy.

Do najbardziej kontrowersyjnych jego dzieł należy Nagi lunch (1991) – swobodna adaptacja, opublikowanej pod tym samym tytułem, powieści amerykańskiego pisarza Williama S. Burroughsa.

Przewodniczył jury konkursu głównego na 52. MFF w Cannes (1999).

Podczas 75. MFF w Wenecji w 2018 nagrodzony został Honorowym Złotym Lwem za całokształt twórczości. Poza tym został odznaczony tytułem Oficera i Towarzysza Orderu Kanady oraz Medalem Diamentowego Jubileuszu Królowej Elżbiety II.

Ojciec Brandona Cronenberga, który również jest reżyserem.

==Nagrody==

** Nagroda na MFF w Cannes 1996: Crash: Niebezpieczne pożądanie Nagroda Specjalna Jury
** Nagroda na MFF w Berlinie 1999: Srebrny Niedźwiedź za eXistenZ
** Nagroda na MFF w Wenecji 2018: Honorowy Złoty Lew za całokształt twórczości

==Filmografia==

** Stereo (1969)
** Zbrodnie przyszłości (1970)
** Dreszcze (Shivers 1975)
** Wściekłość (Rabid, 1977)
** Potomstwo (The Brood, 1979)
** Skanerzy (Scanners, 1981)
** Martwa strefa (The Dead Zone, 1983)
** Wideodrom (Videodrome, 1983)
** Mucha (The Fly, 1986)
** Nierozłączni (Dead Ringers, 1988)
** Nagi lunch (Naked lunch, 1991)
** M. Butterfly (1993)
** Crash: Niebezpieczne pożądanie (Crash, 1996)
** eXistenZ (1999)
** Pająk (Spider, 2002)
** Historia przemocy (A History of Violence, 2005)
** Wschodnie obietnice (Eastern Promises, 2007)
** Niebezpieczna metoda (A Dangerous Method, 2011)
** Cosmopolis (2012)
** Mapy gwiazd (Maps to the Stars, 2014)

==Źródło==

*[[https://pl.wikipedia.org/wiki/David_Cronenberg]] Wikipedia

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 | Imię                        = David
 | Nazwisko                    = Cronenberg
-| Grafika                     =
+| Grafika                     = David_Cronenberg.jpg
 | Podpis                      =
 | Rok urodzenia               = 1943

David Cronenberg - Historia wersji

I.czapla o 16:20, 15 cze 2025

I.czapla: Utworzył nową stronę „{{Autor | Imię = David | Nazwisko = Cronenberg | Grafika = | Podpis = | Rok u...”