Tekst źródłowy

{{Leksykon
|typ=science
}}

[[Plik:SferaDysona(science).jpg|thumb|240px|Wizja Sfery Dysona okalajacej Słońce wraz z orbitą Ziemi i planet wewnetrznych. Autor: L. Błaszkiewicz]]

'''Sfera Dysona''' hipotetyczna struktura opisana po raz pierwszy w 1959 roku przez amerykańskiego fizyka '''Freemana Dysona'''. Wg założeń autora, odpowiednio zaawansowana cywilizacja (raczej od drugiego stopnia rozwoju w [[Skala kardaszewa|skali Kardaszewa]]), byłaby zdolna do wybudowania ogromnej konstrukcji, która całkowicie otaczałaby gwiazdę, umożliwiając wykorzystanie prawie całej energii wypromieniowywanej przez gwiazdę na użytek cywilizacji.

==Konstrukcja==
Sfera Dysona jest rozwinięciem pomysłu przedstawionego przez [[Larry Niven|Larry'ego Nivena]] w powiesci [[Pierścień]], który rozważany nie tylko jako pomysł w powieści s-f, ale także w kategoriach możliwości stworzenia rzeczywistej konstrukcji, nazywanej od pomysłodawcy [[Pierścień Nivena|Pierscieniem Nivena]].

Najczęściej przedstawianym wariantem Sfery Dysona jest pełna sfera o niedużej grubości (~3 metrów) i średnicy nieco wiekszej niz średnica Orbity Ziemi (150 milionów km).
daje to powierzchnie sfery równa niemalże 3 × 10<sup>23</sup> m<sup>2</sup>, a objetość około 8,5 × 10<sup>23</sup> m<sup>3</sup>, co przy gęstości zbliżonej do typowej planety grupy ziemskiej (~5 ton/m<sup>3</sup> daje masę konstrukcji w okolicach 4,2 × 10<sup>27</sup> kg, czyli prawie tysiąc razy więcej niż wynosi masa Ziemi (5,9736×10<sup>24</sup> kg)

Sam Dyson w odpowiedzi na liczne listy dotyczące oryginalnej pracy stwierdził, że jego koncepcja została źle zrozumiana i rozważał on raczej "rój" mniejszych ciał, poruszających się po niezależnych (choć bliskich) orbitach. Koresponduje to z koncepcją [[Mózg Matrioszka|Mózgu Matrioszki]] - superkomputera korzystającego z promieniowania gwiazdy. 
 
Istotną wadą konstrukcyjną kompletnej sfery jest fakt, że taka konstrukcja nie jest grawitacyjnie stabilna. Wypadkowa siła przyciągania między sferą a jakimkolwiek obiektem wewnątrz – w tym gwiazdą – jest równa zero. Wynika stąd, że bez aktywnego wspomagania gwiazda może łatwo zdryfować i zderzyć się z powierzchnią sfery, wywołując katastrofalne skutki. Inny problem stanowi wymagana wytrzymałość materiału.

==Istnienie Sfer Dysona==

Ponieważ promieniowanie elektromagnetyczne gwiazdy w [[światło|zakresie widzialnego spektrum]] byłoby całkowicie blokowane przez konstrukcję, Dyson zaproponował, aby w poszukiwaniu pozaziemskich cywilizacji, astronomowie koncentrowali się na wykrywaniu silnych źródeł [[promieniowanie elektromagnetyczne|promieniowania podczerwonego]], wytwarzanego przez nagrzane ściany sfery.
 
Poszukiwanie zaproponowanej przez Dysona nadwyżki podczerwieni w widmie gwiazd zostało włączone do programu obserwacji wielu obserwatoriów podczerwonych.


==Zobacz też:==
* [[Skala Kardaszewa]]
* [[Pierścień Nivena]]
* [[Mózg matrioszka]]