Wstęp do "Przenicowanego świata" Arkadija i Borisa Strugackich
| Linia 1: | Linia 1: | ||
{{Książka | {{Książka | ||
| − | | tytuł = Wstęp do | + | | tytuł = Wstęp do „Przenicowanego świata Arkadija i Borisa Strugackich |
| autor = Wojciech Kajtoch | | autor = Wojciech Kajtoch | ||
| autor2 = | | autor2 = | ||
| Linia 17: | Linia 17: | ||
| autor okladki = Adam Hanuszkiewicz | | autor okladki = Adam Hanuszkiewicz | ||
| ilustracje = | | ilustracje = | ||
| − | | seria = | + | | seria = Biblioteczka lektur. Analizy. Przewodnik metodyczny dla nauczycieli. |
| cykl = | | cykl = | ||
| oprawa = | | oprawa = | ||
| Linia 25: | Linia 25: | ||
| następna = | | następna = | ||
| kup = | | kup = | ||
| − | }} | + | }} |
| + | |||
Niespełna czterdziestostronicowa broszura rozszerzała ujęcie problemów związanych z powieścią „Przenicowany świat”, skrótowo omówionych w monografii „Bracia Strugaccy (zarys twórczości)”. | Niespełna czterdziestostronicowa broszura rozszerzała ujęcie problemów związanych z powieścią „Przenicowany świat”, skrótowo omówionych w monografii „Bracia Strugaccy (zarys twórczości)”. | ||
| − | Ponieważ na początku lat dziewięćdziesiątych uznano, że „Przenicowany świat” Arkadija i Borisa Strugackich może stać się lekturą w czwartej klasie liceum ogólnokształcącego, autor „Wstępu...” (podówczas będący licealnym polonistą) postanowił objaśnić młodzieży, jak należy czytać „Przenicowany świat” i zarazem pokazać kolegom-nauczycielom, jak można wykorzystać ten tekst na lekcjach języka polskiego. | + | Ponieważ na początku lat dziewięćdziesiątych uznano, że „Przenicowany świat” Arkadija i Borisa Strugackich może stać się lekturą w czwartej klasie liceum ogólnokształcącego, autor „Wstępu...” (podówczas będący licealnym polonistą) postanowił objaśnić młodzieży, jak należy czytać „Przenicowany świat” i zarazem pokazać kolegom-nauczycielom, jak można wykorzystać ten tekst na lekcjach języka polskiego. |
| − | Utwór ów stanowił nie tylko aluzyjne oskarżenie radzieckiego totalitaryzmu, ale nadawał się do uzmysłowienia młodzieży, jak działała w ZSRR cenzura, jakie były tego skutki i jak z nią walczono. | + | Utwór ów stanowił nie tylko aluzyjne oskarżenie radzieckiego totalitaryzmu, ale nadawał się do uzmysłowienia młodzieży, jak działała w ZSRR cenzura, jakie były tego skutki i jak z nią walczono. |
| − | Polski czytelnik miał bowiem wtedy do dyspozycji dwie edycje utworu: wersję wydaną w 1971 roku (przekład oparto na rosyjskim tekście opublikowanym w styczniu 1969 w „Newie”, skróconym w stosunku do autorskiego maszynopisu, ale nie okaleczonym przez cenzurę) oraz wersję pełniejszą, wydaną w 1987 roku, która była przekładem rosyjskiej edycji z 1971 roku, objętościowo większej niż wersja z „Newy”, ale poważnie zmodyfikowanej na żądanie cenzorów – ponoć zawierała 896 większych i mniejszych poprawek. | + | Polski czytelnik miał bowiem wtedy do dyspozycji dwie edycje utworu: wersję wydaną w 1971 roku (przekład oparto na rosyjskim tekście opublikowanym w styczniu 1969 w „Newie”, skróconym w stosunku do autorskiego maszynopisu, ale nie okaleczonym przez cenzurę) oraz wersję pełniejszą, wydaną w 1987 roku, która była przekładem rosyjskiej edycji z 1971 roku, objętościowo większej niż wersja z „Newy”, ale poważnie zmodyfikowanej na żądanie cenzorów – ponoć zawierała 896 większych i mniejszych poprawek. |
Tekst ostateczny utworu ustalono w Rosji dopiero w 1991 roku, kiedy przywrócono część usuniętych przez cenzurę fragmentów, następnie uzupełniono go w 2004 roku. Tych kolejnych zmian broszura Kajtocha jednak nie omawiała, bo w 1994 roku znano w Polsce tylko 2 pierwsze wersje. | Tekst ostateczny utworu ustalono w Rosji dopiero w 1991 roku, kiedy przywrócono część usuniętych przez cenzurę fragmentów, następnie uzupełniono go w 2004 roku. Tych kolejnych zmian broszura Kajtocha jednak nie omawiała, bo w 1994 roku znano w Polsce tylko 2 pierwsze wersje. | ||
| − | „Wstęp do „Przenicowanego swiata” Arkadija i Borisa Strugackich w kolejnych rozdziałach: 1 – skrótowo omawia życiorys pisarzy i dzieje ich twórczości przed „Przenicowanym światem”; 2 – pokazuje treść i problematykę powieści na tle stosownego etapu przemian autorskiego programu Strugackich; 3 – omawia poprawki nakazane przez cenzorów, polegające na zmianach w tekście lub na usunięciu fragmentów, mogących być aluzyjnie odczytywanymi; 4 – omawia poprawki paradoksalne, których dokonanie nie było zrozumiałe dla polskiego czytelnika. | + | „Wstęp do „Przenicowanego swiata” Arkadija i Borisa Strugackich w kolejnych rozdziałach: |
| + | 1 – skrótowo omawia życiorys pisarzy i dzieje ich twórczości przed „Przenicowanym światem”; | ||
| + | 2 – pokazuje treść i problematykę powieści na tle stosownego etapu przemian autorskiego programu Strugackich; | ||
| + | 3 – omawia poprawki nakazane przez cenzorów, polegające na zmianach w tekście lub na usunięciu fragmentów, mogących być aluzyjnie odczytywanymi; | ||
| + | 4 – omawia poprawki paradoksalne, których dokonanie nie było zrozumiałe dla polskiego czytelnika. | ||
| − | Po części merytorycznej książeczka przynosi „Poradnik metodyczny” z zarysem konspektu 3 lekcji, na których powieść można omówić. Przy okazji Kajtoch przedstawia specyfikę i podział gatunków literatury fantastycznej. | + | Po części merytorycznej książeczka przynosi „Poradnik metodyczny” z zarysem konspektu 3 lekcji, na których powieść można omówić. Przy okazji Kajtoch przedstawia specyfikę i podział gatunków literatury fantastycznej. |
| − | Broszura nie zyskała popularności, zwięzłą jej recenzje ogłosił Zbigniew T. Dworak: ("Jeszcze o Strugackich", "Nowa Fantastyka" 1995/2, s. 67). Pozbawiona treści metodycznych jej wersja ukazała się później w 62 numerze „Fahrenheita” (styczeń-marzec 2008). | + | Broszura nie zyskała popularności, zwięzłą jej recenzje ogłosił Zbigniew T. Dworak: ("Jeszcze o Strugackich", "Nowa Fantastyka" 1995/2, s. 67). Pozbawiona treści metodycznych jej wersja ukazała się później w [http://www.fahrenheit.net.pl/archiwum/f62/13.html 62 numerze „Fahrenheita” (styczeń-marzec 2008)]. |
| − | Po latach Kajtoch jeszcze raz wrócił do problematyki „Przenicowanego świata”, pisząc "Opowieść o Przenicowanym świecie" ("Czas Fantastyki" 2009/2). | + | Po latach Kajtoch jeszcze raz wrócił do problematyki „Przenicowanego świata”, pisząc [http://wiki.buksi.pl/images/pdf/opowiesc_o_pp.pdf "Opowieść o Przenicowanym świecie"] ("Czas Fantastyki" 2009/2). |
Wersja z 13:39, 30 sie 2012
| Wstęp do „Przenicowanego świata Arkadija i Borisa Strugackich | |
| | |
| Język oryginału | polski |
| Forma | książka krytycznoliteracka |
| Pierwsze wydanie oryginału | 1994 |
| Pierwsze wydanie polskie | 1994 |
| Wydawca | Oficyna Wydawnicza TEXT |
| Autor okładki | Adam Hanuszkiewicz |
| Seria wydawnicza | Biblioteczka lektur. Analizy. Przewodnik metodyczny dla nauczycieli. |
| ISBN 83-86050-02-0 | |
Niespełna czterdziestostronicowa broszura rozszerzała ujęcie problemów związanych z powieścią „Przenicowany świat”, skrótowo omówionych w monografii „Bracia Strugaccy (zarys twórczości)”.
Ponieważ na początku lat dziewięćdziesiątych uznano, że „Przenicowany świat” Arkadija i Borisa Strugackich może stać się lekturą w czwartej klasie liceum ogólnokształcącego, autor „Wstępu...” (podówczas będący licealnym polonistą) postanowił objaśnić młodzieży, jak należy czytać „Przenicowany świat” i zarazem pokazać kolegom-nauczycielom, jak można wykorzystać ten tekst na lekcjach języka polskiego.
Utwór ów stanowił nie tylko aluzyjne oskarżenie radzieckiego totalitaryzmu, ale nadawał się do uzmysłowienia młodzieży, jak działała w ZSRR cenzura, jakie były tego skutki i jak z nią walczono.
Polski czytelnik miał bowiem wtedy do dyspozycji dwie edycje utworu: wersję wydaną w 1971 roku (przekład oparto na rosyjskim tekście opublikowanym w styczniu 1969 w „Newie”, skróconym w stosunku do autorskiego maszynopisu, ale nie okaleczonym przez cenzurę) oraz wersję pełniejszą, wydaną w 1987 roku, która była przekładem rosyjskiej edycji z 1971 roku, objętościowo większej niż wersja z „Newy”, ale poważnie zmodyfikowanej na żądanie cenzorów – ponoć zawierała 896 większych i mniejszych poprawek.
Tekst ostateczny utworu ustalono w Rosji dopiero w 1991 roku, kiedy przywrócono część usuniętych przez cenzurę fragmentów, następnie uzupełniono go w 2004 roku. Tych kolejnych zmian broszura Kajtocha jednak nie omawiała, bo w 1994 roku znano w Polsce tylko 2 pierwsze wersje.
„Wstęp do „Przenicowanego swiata” Arkadija i Borisa Strugackich w kolejnych rozdziałach: 1 – skrótowo omawia życiorys pisarzy i dzieje ich twórczości przed „Przenicowanym światem”; 2 – pokazuje treść i problematykę powieści na tle stosownego etapu przemian autorskiego programu Strugackich; 3 – omawia poprawki nakazane przez cenzorów, polegające na zmianach w tekście lub na usunięciu fragmentów, mogących być aluzyjnie odczytywanymi; 4 – omawia poprawki paradoksalne, których dokonanie nie było zrozumiałe dla polskiego czytelnika.
Po części merytorycznej książeczka przynosi „Poradnik metodyczny” z zarysem konspektu 3 lekcji, na których powieść można omówić. Przy okazji Kajtoch przedstawia specyfikę i podział gatunków literatury fantastycznej.
Broszura nie zyskała popularności, zwięzłą jej recenzje ogłosił Zbigniew T. Dworak: ("Jeszcze o Strugackich", "Nowa Fantastyka" 1995/2, s. 67). Pozbawiona treści metodycznych jej wersja ukazała się później w 62 numerze „Fahrenheita” (styczeń-marzec 2008).
Po latach Kajtoch jeszcze raz wrócił do problematyki „Przenicowanego świata”, pisząc "Opowieść o Przenicowanym świecie" ("Czas Fantastyki" 2009/2).

