Róża
(Utworzył nową stronę „{{Leksykon |typ=fiction }}__BEZSPISU__<categorytree mode=all style="float:right; clear:right; margin-left:1ex; border:1px solid gray; padding:0.7ex; background-co...”) |
|||
| (Nie pokazano 1 wersji utworzonej przez jednego użytkownika) | |||
| Linia 2: | Linia 2: | ||
|typ=fiction | |typ=fiction | ||
| − | }}__BEZSPISU__<categorytree mode=all style="float:right; clear:right; margin-left:1ex; border:1px solid gray; padding:0.7ex; background-color:white"> | + | }}__BEZSPISU__<categorytree mode=all style="float:right; clear:right; margin-left:1ex; border:1px solid gray; padding:0.7ex; background-color:white">Róża (Bibliografia)</categorytree>[[Plik:Róża.png|450px|thumb|left|<i>Rosa laevigata</i>, [w:] Bailey L. H., <i>Cyclopedia of American horticulture</i>,New York 1906.]]'''RÓŻA''' — w wierzeniach roślina symboliczna. |
| − | <h2>Nazwa</h2>Od róży wzięła swoją nazwę grecka wyspa Rodos. <h2>Charakterystyka</h2>W mitologii greckiej była symbolem bogini miłości [[Afrodyta | Afrodyty]]. Zgodnie z mitem, kiedy bogini biegła do umierającego Adonisa, swojego kochanka, skaleczyła się o kolce róży. Od tego czasu kwiaty tej rośliny bywają czerwone. W innej wersji barwę kwiatom dała krew umierającego Adonisa. | + | |
| − | Róża to także symbol wiosny oraz boga [[Dionizos | Dionizosa]]. Róża oznaczała także tajemnicę wymagającą zachowania milczenia. Z tego powodu wieńce z róży nosili uczestnicy misterów ku czci Dionizosa. Umieszczano je w salach biesiadnych, a zaproszeni goście wiedzieli, że to, co zostanie tutaj powiedziane, powinno pozostać między nimi. Ponadto zarówno w jednym jak i w drugim przypadku wieniec z róż na głowie miał ochładzać umysł. Jej zapach był otrzeźwiającym remedium na wino. Miało to także powstrzymać uczestników uczty bądź święta przed wyjawieniem tajemnicy. W takiej funkcji znało różę także średniowiecze. Jej znak umieszczano na konfesjonałach, w salach obradowych i winiarniach. Stąd bierze się znaczenie wyrażenia <i>sub rosa</i>, czyli | + | <h2>Nazwa</h2> |
| + | Od róży wzięła swoją nazwę grecka wyspa Rodos. | ||
| + | |||
| + | <h2>Charakterystyka</h2> | ||
| + | W mitologii greckiej była symbolem bogini miłości [[Afrodyta | Afrodyty]]. Zgodnie z mitem, kiedy bogini biegła do umierającego Adonisa, swojego kochanka, skaleczyła się o kolce róży. Od tego czasu kwiaty tej rośliny bywają czerwone. W innej wersji barwę kwiatom dała krew umierającego Adonisa. | ||
| + | |||
| + | Róża to także symbol wiosny oraz boga [[Dionizos | Dionizosa]]. Róża oznaczała także tajemnicę wymagającą zachowania milczenia. Z tego powodu wieńce z róży nosili uczestnicy misterów ku czci Dionizosa. Umieszczano je w salach biesiadnych, a zaproszeni goście wiedzieli, że to, co zostanie tutaj powiedziane, powinno pozostać między nimi. Ponadto zarówno w jednym jak i w drugim przypadku wieniec z róż na głowie miał ochładzać umysł. Jej zapach był otrzeźwiającym remedium na wino. Miało to także powstrzymać uczestników uczty bądź święta przed wyjawieniem tajemnicy. W takiej funkcji znało różę także średniowiecze. Jej znak umieszczano na konfesjonałach, w salach obradowych i winiarniach. Stąd bierze się znaczenie wyrażenia <i>sub rosa</i>, czyli <i>pod różą</i>, oznaczającego sekretność, milczenie. | ||
Róża była symbolem nie tylko miłości i piękna, ale także przemijania. Rzymianie zdobili różami groby, między innymi podczas święta Rosaliów. Symbolika tej rośliny pojawia się także w starożytnej filozofii. Pięć płatków dzikiej róży symbolizowało pięć żywiołów wyobrażających wszechświat i ruch kosmosu, który powtarza się w nieustannym cyklu. W związku z tym róża była symbolem wieczności, po grecku zwanego <i>aión</i>. | Róża była symbolem nie tylko miłości i piękna, ale także przemijania. Rzymianie zdobili różami groby, między innymi podczas święta Rosaliów. Symbolika tej rośliny pojawia się także w starożytnej filozofii. Pięć płatków dzikiej róży symbolizowało pięć żywiołów wyobrażających wszechświat i ruch kosmosu, który powtarza się w nieustannym cyklu. W związku z tym róża była symbolem wieczności, po grecku zwanego <i>aión</i>. | ||
| Linia 16: | Linia 22: | ||
Błękitna róża, to synonim rzeczy niemożliwych ponieważ nie występuje w przyrodzie. | Błękitna róża, to synonim rzeczy niemożliwych ponieważ nie występuje w przyrodzie. | ||
| − | <h2>Literatura</h2><ul><li> Immacolata M. M. ,<i>Mity i magia ziół</i>, Kraków 2006.</li><li>Forstner D., <i>Świat symboliki chrześcijańskiej</i>, Warszawa 1990.</li><li>Kopaliński W., <i>Słownik symboli</i>, Warszawa 2006.</li><li><i>Leksykon symboli</i>, pod red. Jarosiński R., Warszawa 1991.</li><li>Cirlot J. E., <i>Słownik symboli</i>, Kraków 2007.</li><li>Ziółkowska M.<i>Szczodry wieczór, szczodry dzień. Obrzędy, zwyczaje, zabawy</i>, Warszawa 1989.</li><li>Graves R., <i>Mity greckie</i>, Kraków 2009.</li> | + | |
| + | <h2>Literatura</h2> | ||
| + | <ul><li> Immacolata M. M. ,<i>Mity i magia ziół</i>, Kraków 2006.</li><li>Forstner D., <i>Świat symboliki chrześcijańskiej</i>, Warszawa 1990.</li><li>Kopaliński W., <i>Słownik symboli</i>, Warszawa 2006.</li><li><i>Leksykon symboli</i>, pod red. Jarosiński R., Warszawa 1991.</li><li>Cirlot J. E., <i>Słownik symboli</i>, Kraków 2007.</li><li>Ziółkowska M.<i>Szczodry wieczór, szczodry dzień. Obrzędy, zwyczaje, zabawy</i>, Warszawa 1989.</li><li>Graves R., <i>Mity greckie</i>, Kraków 2009.</li> | ||
</ul> | </ul> | ||
| − | (aut. Izabela Ozga)[[Kategoria: Zielnik]] | + | |
| + | (aut. Izabela Ozga) | ||
| + | |||
| + | [[Kategoria: Zielnik]] | ||
Aktualna wersja na dzień 18:07, 5 wrz 2016
| LEKSYKON FANTASTYKI | |
| fiction | |
Nazwa
Od róży wzięła swoją nazwę grecka wyspa Rodos.
Charakterystyka
W mitologii greckiej była symbolem bogini miłości Afrodyty. Zgodnie z mitem, kiedy bogini biegła do umierającego Adonisa, swojego kochanka, skaleczyła się o kolce róży. Od tego czasu kwiaty tej rośliny bywają czerwone. W innej wersji barwę kwiatom dała krew umierającego Adonisa.
Róża to także symbol wiosny oraz boga Dionizosa. Róża oznaczała także tajemnicę wymagającą zachowania milczenia. Z tego powodu wieńce z róży nosili uczestnicy misterów ku czci Dionizosa. Umieszczano je w salach biesiadnych, a zaproszeni goście wiedzieli, że to, co zostanie tutaj powiedziane, powinno pozostać między nimi. Ponadto zarówno w jednym jak i w drugim przypadku wieniec z róż na głowie miał ochładzać umysł. Jej zapach był otrzeźwiającym remedium na wino. Miało to także powstrzymać uczestników uczty bądź święta przed wyjawieniem tajemnicy. W takiej funkcji znało różę także średniowiecze. Jej znak umieszczano na konfesjonałach, w salach obradowych i winiarniach. Stąd bierze się znaczenie wyrażenia sub rosa, czyli pod różą, oznaczającego sekretność, milczenie.
Róża była symbolem nie tylko miłości i piękna, ale także przemijania. Rzymianie zdobili różami groby, między innymi podczas święta Rosaliów. Symbolika tej rośliny pojawia się także w starożytnej filozofii. Pięć płatków dzikiej róży symbolizowało pięć żywiołów wyobrażających wszechświat i ruch kosmosu, który powtarza się w nieustannym cyklu. W związku z tym róża była symbolem wieczności, po grecku zwanego aión.
Róża, jako roślina symboliczna, pojawia się także w alchemii. Siedem płatków odsyła do siedmiu planet bądź siedmiu metali. Róża to także symbol pentagramu, który da się wyrysować z jej przekroju.
W chrześcijaństwie biała róża była symbolem czystości, a tym samym matki Chrystusa. Czerwona róża stała się symbolem męczeństwa Chrystusa — jego ran i przelanej krwi. Od XI wieku złotą różą obdarowywał papież w czwartą niedzielę postu władców chrześcijańskich zasłużonych dla wiary. Róża była jednym z symboli różokrzyżowców i jako taka również wiąże się ze wspomnianą już symboliką tajemnicy, zachowania milczenia.
Róża pojawia się także w heraldyce. W Anglii, to symbol rodu Lancasterów, Yorków, Tudorów. W przypadku tych pierwszych była to czerwona róża, w przypadku Yorków biała, u Tudorów obie te róże występowały obok siebie.
Błękitna róża, to synonim rzeczy niemożliwych ponieważ nie występuje w przyrodzie.
Literatura
- Immacolata M. M. ,Mity i magia ziół, Kraków 2006.
- Forstner D., Świat symboliki chrześcijańskiej, Warszawa 1990.
- Kopaliński W., Słownik symboli, Warszawa 2006.
- Leksykon symboli, pod red. Jarosiński R., Warszawa 1991.
- Cirlot J. E., Słownik symboli, Kraków 2007.
- Ziółkowska M.Szczodry wieczór, szczodry dzień. Obrzędy, zwyczaje, zabawy, Warszawa 1989.
- Graves R., Mity greckie, Kraków 2009.
(aut. Izabela Ozga)
