Muchomor czerwony
(Utworzył nową stronę „ {{Leksykon |typ=fiction }}__BEZSPISU__<categorytree mode=all style="float:right; clear:right; margin-left:1ex; border:1px solid gray; padding:0.7ex; background-c...”) |
|||
| Linia 4: | Linia 4: | ||
}}__BEZSPISU__<categorytree mode=all style="float:right; clear:right; margin-left:1ex; border:1px solid gray; padding:0.7ex; background-color:white">Muchomor czerwony (Bibliografia)</categorytree>[[Plik:Muchomor czerwony.png|450px|thumb|left|<i>Belopikasta mušnica</i>, [w:] Cilenšek M., Naše škodljive rastline, 1892.]]'''MUCHOMOR CZERWONY''' — roślina, grzyb znany także z historii wierzeń. | }}__BEZSPISU__<categorytree mode=all style="float:right; clear:right; margin-left:1ex; border:1px solid gray; padding:0.7ex; background-color:white">Muchomor czerwony (Bibliografia)</categorytree>[[Plik:Muchomor czerwony.png|450px|thumb|left|<i>Belopikasta mušnica</i>, [w:] Cilenšek M., Naše škodljive rastline, 1892.]]'''MUCHOMOR CZERWONY''' — roślina, grzyb znany także z historii wierzeń. | ||
| − | <h2>Nazwa</h2>Łacińska nazwa muchomora czerwonego brzmi ''amanita muscaria''. <h2>Charakterystyka</h2> W historii wierzeń muchomor czerwony zasłynął za sprawą swoich właściwości halucynogennych. Po jego zażyciu pojawia się stan euforii, najróżniejsze halucynacje, w tym zmiana kształtu z ludzkiego na pół zwierzęcy. Zażywanie muchomora czerwonego powoduje wizje o charakterze mistyczno-religijnym. Skutkiem ubocznym są wymioty, zawroty głowy, senność. | + | |
| + | <h2>Nazwa</h2> | ||
| + | Łacińska nazwa muchomora czerwonego brzmi ''amanita muscaria''. | ||
| + | |||
| + | <h2>Charakterystyka</h2> | ||
| + | W historii wierzeń muchomor czerwony zasłynął za sprawą swoich właściwości halucynogennych. Po jego zażyciu pojawia się stan euforii, najróżniejsze halucynacje, w tym zmiana kształtu z ludzkiego na pół zwierzęcy. Zażywanie muchomora czerwonego powoduje wizje o charakterze mistyczno-religijnym. Skutkiem ubocznym są wymioty, zawroty głowy, senność. | ||
| + | |||
Halucynogenne właściwości muchomora czerwonego były wykorzystywane w szamanizmie syberyjskim. Spożywając kawałki tego grzyba na surowo bądź w formie napoju, szamani wpadali w trans, podczas którego wyprawiali się w zaświaty. Podczas podróży ukazywały im się duchy grzybów, pomocnicy służący wsparciem. Uczestnicy obrzędy również korzystali z dobrodziejstw muchomora czerwonego. Toksyczne związki były usuwane z ciała szamana wraz z moczem. To właśnie szamański mocz pili następnie uczestnicy obrzędu, ponieważ zachowywał halucynogenne właściwości. Muchomor czerwony zajmował także specjalne miejsce w mitologii tych ludów. W przedstawieniach pojawia się w funkcji osi świata, bądź drzewa świata, czyli ''axis mundi''. | Halucynogenne właściwości muchomora czerwonego były wykorzystywane w szamanizmie syberyjskim. Spożywając kawałki tego grzyba na surowo bądź w formie napoju, szamani wpadali w trans, podczas którego wyprawiali się w zaświaty. Podczas podróży ukazywały im się duchy grzybów, pomocnicy służący wsparciem. Uczestnicy obrzędy również korzystali z dobrodziejstw muchomora czerwonego. Toksyczne związki były usuwane z ciała szamana wraz z moczem. To właśnie szamański mocz pili następnie uczestnicy obrzędu, ponieważ zachowywał halucynogenne właściwości. Muchomor czerwony zajmował także specjalne miejsce w mitologii tych ludów. W przedstawieniach pojawia się w funkcji osi świata, bądź drzewa świata, czyli ''axis mundi''. | ||
| + | |||
Jedna z teorii wiąże muchomor czerwony ze świętym napojem wedyjskim, [[soma | somą]]. Inna teoria z berserkami, wojownikami skandynawskimi wpadającymi w bojowy szał. Koncepcja jakoby zażywali oni muchomora czerwonego przed bitwą została odrzucona. Możliwe jest jednak użycie muchomora w dawnej religii skandynawskiej w innych kontekstach. | Jedna z teorii wiąże muchomor czerwony ze świętym napojem wedyjskim, [[soma | somą]]. Inna teoria z berserkami, wojownikami skandynawskimi wpadającymi w bojowy szał. Koncepcja jakoby zażywali oni muchomora czerwonego przed bitwą została odrzucona. Możliwe jest jednak użycie muchomora w dawnej religii skandynawskiej w innych kontekstach. | ||
| + | |||
W folklorze całego świata pojawia się motyw zantropomorfizowanych grzybów, czyli muchomorów z ludzkimi nóżkami. Znajdziemy go między innymi w syberyjskim szamanizmie, dokładniej u Czukczów, a także Indian. Według jednej z teorii wizja ta dała także początek europejskim skrzatom i krasnoludkom. | W folklorze całego świata pojawia się motyw zantropomorfizowanych grzybów, czyli muchomorów z ludzkimi nóżkami. Znajdziemy go między innymi w syberyjskim szamanizmie, dokładniej u Czukczów, a także Indian. Według jednej z teorii wizja ta dała także początek europejskim skrzatom i krasnoludkom. | ||
| − | Dawniej używano muchomora czerwonego do zabijania owadów. <h2>Literatura</h2><ul><li>Mann J., <i>Zbrodnia, magia i medycyna</i>, Toruń 1996.</li><li>McKenna T., <i>Pokarm bogów</i>, Warszawa 2007.</li><li> Malinowski Ł., <i>Berserkir i ulfhednar</i>, Kraków 2009.</li><li>Szczygielska M., <i>Berserkowie: elita wojowników czy aspołeczni zabijacy?</i>, [w:] Antropologia Religii, 2010, s. 130–172.</li><li>Rozwadowski A., <i>Indoirańczycy - sztuka i mitologia. Petroglify Azji Środkowej</i>, Poznań 2003.</li><li><i>Sztuka naskalna i szamanizm Azji Środkowej</i>, pod red. Rozwadowski A., Kośko M. M., Dowson T. A., Warszawa 1999.</li><li> Szyjewski A., <i>Szamanizm</i>, Kraków 2005.</li><li>Matzner R., <i>Grzyby a umysł</i>, dostępne [on-line] http://www.psilosophy.info/pdf/grzyby_a_umysl_(psilosophy.info).pdf. </li></ul>(aut. Izabela Ozga)[[Kategoria: Zielnik]] | + | |
| + | Dawniej używano muchomora czerwonego do zabijania owadów. | ||
| + | |||
| + | <h2>Literatura</h2> | ||
| + | <ul><li>Mann J., <i>Zbrodnia, magia i medycyna</i>, Toruń 1996.</li> | ||
| + | <li>McKenna T., <i>Pokarm bogów</i>, Warszawa 2007.</li> | ||
| + | <li> Malinowski Ł., <i>Berserkir i ulfhednar</i>, Kraków 2009.</li> | ||
| + | <li>Szczygielska M., <i>Berserkowie: elita wojowników czy aspołeczni zabijacy?</i>, [w:] Antropologia Religii, 2010, s. 130–172.</li> | ||
| + | <li>Rozwadowski A., <i>Indoirańczycy - sztuka i mitologia. Petroglify Azji Środkowej</i>, Poznań 2003.</li> | ||
| + | <li><i>Sztuka naskalna i szamanizm Azji Środkowej</i>, pod red. Rozwadowski A., Kośko M. M., Dowson T. A., Warszawa 1999.</li> | ||
| + | <li> Szyjewski A., <i>Szamanizm</i>, Kraków 2005.</li> | ||
| + | <li>Matzner R., <i>Grzyby a umysł</i>, dostępne [on-line] http://www.psilosophy.info/pdf/grzyby_a_umysl_(psilosophy.info).pdf. </li> | ||
| + | |||
| + | </ul> | ||
| + | |||
| + | (aut. Izabela Ozga) | ||
| + | |||
| + | [[Kategoria: Zielnik]] | ||
Aktualna wersja na dzień 14:18, 16 paź 2016
| LEKSYKON FANTASTYKI | |
| fiction | |
Nazwa
Łacińska nazwa muchomora czerwonego brzmi amanita muscaria.
Charakterystyka
W historii wierzeń muchomor czerwony zasłynął za sprawą swoich właściwości halucynogennych. Po jego zażyciu pojawia się stan euforii, najróżniejsze halucynacje, w tym zmiana kształtu z ludzkiego na pół zwierzęcy. Zażywanie muchomora czerwonego powoduje wizje o charakterze mistyczno-religijnym. Skutkiem ubocznym są wymioty, zawroty głowy, senność.
Halucynogenne właściwości muchomora czerwonego były wykorzystywane w szamanizmie syberyjskim. Spożywając kawałki tego grzyba na surowo bądź w formie napoju, szamani wpadali w trans, podczas którego wyprawiali się w zaświaty. Podczas podróży ukazywały im się duchy grzybów, pomocnicy służący wsparciem. Uczestnicy obrzędy również korzystali z dobrodziejstw muchomora czerwonego. Toksyczne związki były usuwane z ciała szamana wraz z moczem. To właśnie szamański mocz pili następnie uczestnicy obrzędu, ponieważ zachowywał halucynogenne właściwości. Muchomor czerwony zajmował także specjalne miejsce w mitologii tych ludów. W przedstawieniach pojawia się w funkcji osi świata, bądź drzewa świata, czyli axis mundi.
Jedna z teorii wiąże muchomor czerwony ze świętym napojem wedyjskim, somą. Inna teoria z berserkami, wojownikami skandynawskimi wpadającymi w bojowy szał. Koncepcja jakoby zażywali oni muchomora czerwonego przed bitwą została odrzucona. Możliwe jest jednak użycie muchomora w dawnej religii skandynawskiej w innych kontekstach.
W folklorze całego świata pojawia się motyw zantropomorfizowanych grzybów, czyli muchomorów z ludzkimi nóżkami. Znajdziemy go między innymi w syberyjskim szamanizmie, dokładniej u Czukczów, a także Indian. Według jednej z teorii wizja ta dała także początek europejskim skrzatom i krasnoludkom.
Dawniej używano muchomora czerwonego do zabijania owadów.
Literatura
- Mann J., Zbrodnia, magia i medycyna, Toruń 1996.
- McKenna T., Pokarm bogów, Warszawa 2007.
- Malinowski Ł., Berserkir i ulfhednar, Kraków 2009.
- Szczygielska M., Berserkowie: elita wojowników czy aspołeczni zabijacy?, [w:] Antropologia Religii, 2010, s. 130–172.
- Rozwadowski A., Indoirańczycy - sztuka i mitologia. Petroglify Azji Środkowej, Poznań 2003.
- Sztuka naskalna i szamanizm Azji Środkowej, pod red. Rozwadowski A., Kośko M. M., Dowson T. A., Warszawa 1999.
- Szyjewski A., Szamanizm, Kraków 2005.
- Matzner R., Grzyby a umysł, dostępne [on-line] http://www.psilosophy.info/pdf/grzyby_a_umysl_(psilosophy.info).pdf.
(aut. Izabela Ozga)
