Wszechświat Gwiezdnych Wojen

Z encyklopediafantastyki.pl
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Wszechświat ‘’Gwiezdnych Wojen’’ to nie tylko filmy (Epizody I-VI), ale także inne oficjalne: kreskówki, komiksy, gry komputerowe oraz przede wszystkim niezliczone książki. Wszystkie te dodatkowe źródła tworzą tzw. ‘’Expanded Universe’’ (‘’Rozszerzony Świat’’), w skrócie EU.

Spis treści

Historia EU

Początki

Początki EU sięgają 1978 roku, kiedy to Alan Dean Foster napisał pierwszą książkę z serii SW, nie dotyczącą wydarzeń z filmu – ‘’Spotkanie na Mimban’’. Ukazały się także pierwsze komiksy wydane przez znane z historii licznych super bohaterów wydawnictwo Marvel. Jako że historie komiksowe nie odstawały poziomem od standardowych produkcji wydawnictwa, część z nich oparta była na sprawdzonych już pomysłach, co sprawiło, że nie zabrakło wśród nich również takich komiksowych hitów jak klony głównych bohaterów, zielonych zwierzątka podejrzanej proweniencji i niewidzialni szpiedzy na lewo zajmujący się magią. Przez lata jednak komiksy te były jedynym źródłem historii dotyczących ‘’Gwiezdnych Wojen’’, oczywiście, poza nowelizacjami scenariuszy kolejnych epizodów. Wszystko zmieniło się w 1987 r., kiedy to wydawnictwo West End Games rozpoczęło szaleństwo związane z grą fabularną opartą na Gwiezdnych Wojnach – ‘’Star Wars Roleplaying Game’’. Ponieważ autorzy gry potrzebowali znacząco poszerzyć gwiezdnowojenny świat, szybko rozpoczęła się publikacja tzw. ‘’sourcebooków’’, dodatków poświęconych Gwiezdnych Wojnom. Wykorzystywano w nich nie tylko najdrobniejsze elementy filmów, ale także dodawano kolejne wymyślone rozdziały do galaktycznej przygody. To właśnie w książkach wydawanych przez West End Games po raz pierwszy pojawił się gwiezdnowojenny alfabet Aurebesh, który potem został wykorzystany w filmowych prequelach, komiksach i ‘’Wojnach klonów’’.

Boom książkowy

Rok 1990 oznaczał wielki przełom w świecie gwiezdnowojennym, ukazał się wówczas pierwszy tom trylogii Timothy’ego Zahna, ‘’Dziedzic Imperium’’, który wskrzesił magię tego z lekka już zakurzonego świata. Sukces Zahna, również komercyjny, oznaczał początek wielkiej serii, a także wyznacznik jakości dla dziesiątek napisanych później książek. Mniej więcej w tym samym czasie wskrzeszono komiksowe historie, jako że prawa do publikacji nabyło wydawnictwo Dark Horse, które zadebiutowało m.in. komiksem ‘’Dark Empire’’, budzącym do dzisiaj spore kontrowersje. Równocześnie West End Games zaczęło rozszerzać swoją ofertę o podręczniki dotyczące nowych produkcji, oferując sourcebooki do nowych książek i komiksów, które stanowiły z kolei kompendia wiedzy dla kolejnych autorów.

Chociaż pierwotnie wszystkie historie dotyczyły losów bohaterów po finale Epizodu VI (tudzież po premierach kolejnych części, jeśli chodzi o komiksy Marvela), z biegiem czasu autorzy powieści oraz scenarzyści komiksów sięgnęli również do najdawniejszych czasów: początków Zakonu Jedi, Starej Republiki, a także do wydarzeń mgliście wspomnianych w Starej Trylogii – Wojen klonów czy powstania Imperium.

Niestety, jak łatwo się domyślić, kolejne książki powielały te same pomysły, brakowało im oryginalności, bo ile w końcu można było ożywiać niedobitki galaktycznego Imperium. Pod koniec lat 90. postanowiono wprowadzić nowych antagonistów, rasę Yuuzhan Vong, a seria im poświęcona miała 20 tomów. Niestety, także i tutaj w połowie serii autorom zabrakło pomysłów i rozmachu, a kolejne perypetie rodu Skywalkerów po zakończeniu Nowej Ery Jedi znowu koncentrują się na konflikcie Jedi i Sithów.

Wokół prequeli

Przed premierą ‘’Mrocznego widma’’ Lucas zabronił gwiezdnowojennym twórcom eksploatacji świata w okresie przed ‘’Nową nadzieją’’ (wyjątkiem była seria komiksowa ‘’Tales of the Jedi’’, której akcja rozgrywała się jednak kilka tysięcy lat przed filmami). Epizod I dał jednak olbrzymie pole do popisu dla autorów, które tylko powiększyło się po premierze ‘’Ataku klonów’’. Nowy konflikt, w dodatku wspominany w źródłach od dwudziestu lat, stał się źródłem inspiracji, a także tematem tego, czego już dawno w świecie gwiezdnowojennym nie było - serialu animowanego. Wojny klonów stały się także tematem wielu historii komiksowych, w tym jednej z najlepszych: ‘’In the shadows of their fathers’’.

Datowanie wydarzeń w Gwiezdnych Wojnach

Opowieści osadzone w świecie Gwiezdnych Wojen, zarówno filmy, jak i EU, obejmują spory przedział czasowy, który przyjęło się datować według wydarzeń Epizodu IV. Mamy zatem okres BBY (Before Battle of Yavin), obejmujący wszystko, co wydarzyło się do zniszczenia pierwszej Gwiazdy Śmierci, a także okres ABY (After Battle of Yavin), opowiadający o tym, co stało się potem. W ramach tej chronologii wyróżniamy również kilka okresów historycznych, których spis można znaleźć poniżej.

Stara Republika (25 000 – 1 000 BBY)

Historie osadzone w tym okresie koncentrują się przede wszystkim na Jedi Starej Republiki i tajemniczego zagrożenia, jakim są dla Galaktyki Sithowie. Obecnie okres ten jest najbardziej eksploatowany ze względu na kampanię reklamową gry The Old Republic.

Powstanie Imperium (1 000 - 0 BBY)

Proklamowanie Imperium to tylko zwieńczenie knowań Sithów Zakonu Dartha Bane’a, dlatego okres ten liczy sobie tysiąc lat, zresztą większość utworów koncentruje się na wydarzeniach powiązanych z prequelami, pośrednio i bezpośrednio prowadzących do finału Epizodu III, końca pewnej epoki. Oprócz ery Starej Republiki, jest to najszybciej rozrastający się obecnie dział literatury gwiezdnowojennej.

Era Rebelii (0 BBY - 5 ABY)

Ten okres galaktycznej historii rozpoczyna się zwycięstwem Rebeliantów nad Yavinem 4, a kończy ostatecznym rozgromieniem Imperium pod Endorem. Oryginalna Trylogia Gwiezdnych Wojen to właśnie ten okres. Niestety, jest on rzadko wybierany przez autorów książek, jako że został dosyć dokładnie opracowany i mało tu miejsca na twórczą swobodę.

Era Nowej Republiki (5 ABY - 25 ABY)

Po zwycięskiej Bitwie o Endor Rebelia przekształca się powoli w mniej lub bardziej sprawnie funkcjonujący system państwowy. Jest to również okres bezustannych potyczek, głównie z Pozostałościami Imperium, a także odbudowy Zakonu Jedi. Ta część historii galaktycznej, jakkolwiek rozpoczęta z rozmachem przez Timothy’ego Zahna, w końcu stała się jedną wielką kalką, zarówno pomysłów, jak i postaci. Nie wydaje się, by w najbliższym czasie powstały książki, których akcja będzie działa się w tym okresie.

Nowa Era Jedi (25 - 40 ABY)

Wydawałoby się, że kiedy Zakon Jedi ostatecznie się odrodził, a pokój z siłami Imperium został podpisany, w galaktyce zapanuje pokój. Nikt nie mógł przewidzieć inwazji obcych spoza granic znanego wszechświata, którzy błyskawicznie zdobyli większą część Republiki, spychając jej obrońców do defensywy. Seria miała stanowić antidotum na nudne trylogie opiewające przygody rodzin Solo i Skywalkerów, jednak w połowie zabrakło jej rozmachu. Gwoździem do trumny była beznadziejna Trylogia Mrocznego Gniazda, kończąca chronologicznie ten okres literatury gwiezdnowojennej.

Era Dziedzictwa (od 40 ABY)

Po zawarciu pokojowego traktatu z Yuuzhanami, nowo utworzona Federacja Galaktyczna próbuje utrzymać jedność w Galaktyce. Niestety, liczne tendencje separatystyczne i zagrożenia terrorystyczne sprawiają, że walka o wolność staje się walką niezwykle brutalną, a Jedi, który stanął na jej czele, zbliża się niebezpiecznie do Ciemnej Strony. Ten okres nie został zamknięty przez żadną graniczną datę, należy do niego również seria komiksowa „Legacy of the Force”, której akcja dzieje się 140 lat ABY.

Źródła

Filmy, kreskówki i programy telewizyjne

Audycje radiowe

Książki

Pierwsza z książek gwiezdnowojennych została wydana jeszcze przed pierwszym filmem, w 1976 r. w Stanach wyszła bowiem ‘’Nowa nadzieja’’. Wkrótce też powstały pierwsze książki z EU: „Spotkanie na Mimban” i trylogie poświęcone przygodom Hana Solo i Lando Carlissiana. Prawdziwy boom na literaturę gwiezdnowojenną zaczął się jednak dopiero po premierze ‘’Dziedzica Imperium’’ w 1991 r. Większość wydanych książek dotyczy czasów po Powrocie Jedi, obecnie równie liczną grupą jest literatura poświęcona Wojnom klonów.

Poniżej znajduje się spis książek z podziałem na okresy, w których dzieje się ich akcja.

Stara Republika (25 000 – 1 000 BBY)

Powstanie Imperium (1 000 - 0 BBY)

Era Rebelii (0 BBY - 5 ABY)

Era Nowej Republiki (5 ABY - 25 ABY)

Nowa Era Jedi (25 - 40 ABY)

Era Dziedzictwa (od 40 ABY)

Komiksy

Gry komputerowe

Gry RPG

Kwestia kanonu

Wszystkie oficjalne media poza filmami poszerzają przedstawiony przez Lucasa świat i tworzą wraz z nimi tzw. „kanon”. Niestety, coraz liczniejsze są przypadki, w których wydarzenia i postaci uważane za kanoniczne, są zmieniane w nowszych produkcjach. Po części jest to oczywiście nieuniknione, tak jak choćby w przypadku „Spotkania na Mimban”, po części jest to w pełni świadome. Warto tu wspomnieć choćby o losie jednego z Mistrzów Jedi, Evana Piella, który, choć przedstawiony w prequalach, nie kończy spektakularnie życia pod koniec Epizodu III. Postać pojawiła się zatem u Michaela Reavesa w pierwszych rozdziałach pierwszej części „Nocy Coruscant” (2008). Jednak w 2011 w serialu „Wojny klonów” Piell zginął bohaterską śmiercią, co sprowokowało liczne pytania o kanoniczność książek i seriali. Również przez „Wojny klonów” zaognił się konflikt między Karen Traviss a częścią imperium Lucasa odpowiadającą za książki, co spowodowało odejście pisarki.

Źródło „https://encyklopediafantastyki.pl/index.php?title=Wszech%C5%9Bwiat_Gwiezdnych_Wojen&oldid=14776”
Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Narzędzia
Pomoc
Szablony