Pszenica

LEKSYKON FANTASTYKI

fiction

[−] Pszenica (Bibliografia)

  Saga o Zbóju Twardokęsku

  Wody głębokie jak niebo

Rycina z 1623 roku nieznanego autora

PSZENICA — roślina znana także z historii wierzeń.

Rodowód

Według wierzeń starożytnych Egipcjan pszenicę odkryła bogini Izyda, a jej uprawy nauczył ludzi jej małżonek, bóg Ozyrys. U Celtów uprawę pszenicy przypisuje się Collowi.

Charakterystyka

W starożytnej Grecji pszenica wiązana była z boginią Demeter. Jako taka symbolizowała obfitość, ale także śmierć i odrodzenie. Pszenicy, podobnie jak jęczmienia, Grecy używali podczas składania ofiary bogom. Pszenicę wraz z jęczmieniem przysyłano do Eleusis do świątyni Demeter jako dar dla bogini. W snop pszenicy owinięte były dary dla Apolla i Artemidy podczas ich święta obchodzonego na wyspie Delos. Według niektórych interpretacji to pszenica wraz z miętą, nie jęczmień i mięta, wchodziła w skład kykeonu, świętego napoju spożywanego przez mistów podczas misterów eleuzyjskich. Pszenica pojawia się także w micie o królu Midasie. Mrówki kładą mu na usta ziarna pszenicy, gdy jest jeszcze niemowlęciem, co stanowi wróżbę przyszłego bogactwa.

W starożytnym Egipcie była symbolem boga Ozyrysa. Podobnie jak dla Greków, była więc symbolem śmierci i zmartwychwstania.

U Celtów w pszenicę zamienił się Gwion, czyli późniejszy Taliesin, podczas cyklu swoich metamorfoz.

W religii judaistycznej na czas zbiorów zbóż, w tym pszenicy, przypadało święto Szawuot. Według niektórych interpretacji biblijnym Drzewem Poznania z Edenu miał być olbrzymi kłos pszenicy. Jako rodzaj zboża w folklorze europejskim wchodziła w skład ostatniego snopka, który zostawiano po żniwach wierząc, że przyniesie obfitość na rok przyszły.

W folklorze słowiańskim wśród kłosów pszenicy mogła spacerować południca.

Literatura

• Frazer J.G., Złota gałąź, Kraków 2012.
• Kopaliński W., Słownik symboli, Warszawa 2006.
• Leksykon symboli, pod red. Jarosiński R., Warszawa 1991.
• Słownik stereotypów i symboli ludowych, pod red. Bartmiński J. , Lublin 1996.
• Kolankiewicz L., Eleusis: oczy szeroko zamknięte, [w:] Między teatrem a literaturą, Wrocław 2004.
• Kowalik A., Kosmologia dawnych Słowian. Prolegomena do teologii politycznej dawnych Słowian, Kraków 2004.
• Hart G., Mity egipskie, Warszawa 1999.
• Graves R., Mity greckie, Warszawa 1992.
• Kubiak Z., Mitologia Greków i Rzymian, Warszawa 1997.
• Johnson P., Historia Żydów, Kraków 1993.
• Robert Graves R. P., Mity hebrajskie, Warszawa 1993.
• Unterman A., Encyklopedia tradycji i legend żydowskich, Warszawa 1994.

(aut. Izabela Ozga)