Pwyll
| LEKSYKON FANTASTYKI | |
| fiction | |
PWYLL – w mitologii celtyckiej książę Dyfed, mąż Rhiannon, znany z pierwszej z czterech gałęzi Mabinogion, cyklu sag walijskich, spisanych w średniowieczu.
Imię
Znaczenia imienia Pwylla wiąże się z walijskim słowem oznaczającym mądrość.
Pwyll a Annwn
Pwyll miał przez rok rządzić królestwem Annwn, należącym do celtyckich zaświatów, zwanych tamtym światem. Zaczęło się od polowania. Pwyll zobaczył jak obca sfora białych psów z czerwonymi uszami – ten ostatni kolor wiązał je z zaświatami – ugania się za jeleniem, po czym dopada go. Pwyll przywłaszczył sobie zdobycz i wtedy zjawił się właściciel psów. Był nim nikt inny jak pan zaświatów, Arwan. Zawarł on umowę z Pwyllem, który miał odtąd rządzić w jego imieniu przez rok i dzień w zaświatowym królestwie Annwn. W tym celu zamienili się nie tylko królestwami, ale także wyglądem. Sam Arwan już wcześniej poczynił plany związane z Pwyllem – wierzył, że ów zdoła pokonać jego wroga, pana sąsiedniego królestwa, Hafgana. I rzeczywiście, w stoczonym pojedynku Pwyll odniósł zwycięstwo, zaskarbiając sobie tym samym wdzięczność Arwana. Ponadto Pwyll miał przez cały ten czas nie tknąć żony Arwana. Na dowód wdzięczności Arwan nadał Pwyllowi tytuł Pana Annwn i podarował świnie, u Celtów zwierzęta o mocy magicznej, związane z zaświatami.
Pwyll a Rhiannon
Żoną Pwylla była Rhiannon. Miał on ją zobaczyć podczas próby jakiej się poddał, zasiadając w święto na rytualnym kopcu, był to sídhe a więc miejsce związane z zaświatami. Próba ta mogła zakończyć się bądź to cudem bądź cierpieniem. Pwyll zobaczył Rhiannon na białym koniu i ścigał ją a ta doścignięta oświadczyła, że choć jest przyrzeczona komu innemu poślubi tylko Pwylla.
Podczas ślubu na dworze w Dyfed zjawił się żebrak. Był to Gwawl – poprzedni pretendent do ręki Rhiannon. Rzucił on wyzwanie nieświadomemu niczego królowi, który niefortunnie obiecał dać mu wszystko, czego tylko tamten zapragnie. Ów zażądał ręki królowej a Pwyll zmuszony był opuścić dwór. Powrócił jednak za rok, również w przebraniu żebraka i zażądał od króla wypełnienia przyniesionego worka jedzeniem. Ponieważ był to worek bez dna okazało się, że wypełnić go można tylko wtedy, jeżeli osoba szlachetnego rodu udepcze jego zawartość nogami. Zwabiony w ten sposób w pułapkę Gwawl został uwięziony w worku a ludzie Pwylla mieli go bić. Tak też się stało dopóty, dopóki Gwawl nie błagał o litość i nie wyrzekł się narzeczonej.
Pwyll i Rhiannon żyli szczęśliwie dopóki, dopóty nie nadszedł czas rozwiązania dla królowej. Narodzone dziecko zniknęło w tajemniczych okolicznościach. Akuszerki nie chciały by podejrzenie padło na nie, więc wymazały twarz królowej winem. Oskarżona niesłusznie o morderstwo miało odtąd na własnym plecach nosić przybyłych do zamków gości i opowiadać im historię swojej hańby. Od wyroku śmierci uchronił ją Pwyll a Rhiannon została oczyszczona z zarzutów, kiedy tylko na dworze zjawił się jej ocalony syn – Pryderi. To on miał objąć rządy po Pwyllu.
Literatura
- Gąssowski J., Mitologia Celtów, Warszawa 1987, vol. 8.
- Matthews J., i Matthews C., Mitologia Wysp Brytyjskich, 1997.
- Gierek B., Religie Celtów, Kraków 2013.
- Monaghan P., The Encyclopedia Of Celtic Mythology And Folklore, New York 2004.
- Sacha-Piekło M., Zaświaty i krainy mityczne. Leksykon, Kraków 1999.
- Botheroyd S., i Botheroyd P.F., Słownik mitologii celtyckiej, 1998.
- Kempiński A.M., Słownik mitologii ludów indoeuropejskich, Poznań 1993.
(aut. Izabela Ozga)
