Sygurd Wiśniowski

Sygurd Wiśniowski
Data i miejsce urodzenia	6 kwietnia,1841 Panowce Zielone
Data i miejsce śmierci	23 kwietnia 1892 Lwów
Narodowość	Polska
Ważne dzieła	Niewidzialny

Sygurd Wiśniowski (ur. 6 kwietnia 1841 w Paniowcach Zielonych na Podolu, zm. 23 kwietnia 1892 we Lwowie) – polski pisarz, reportażysta, tłumacz, nowelista, felietonista, podróżnik.

W latach 1858-1859 podróżował do Turcji i Rumunii. Należał do oddziałów Garibaldiego, następnie studiował w Polskiej Szkole Wojskowej w Cuneo. W roku 1862 rozpoczął podróże do Polinezji, Australii i Nowej Zelandii. Był wtedy przede wszystkim dziennikarzem, ale pracował także jako marynarz i poszukiwacz złota. Dwukrotnie odbył podróż dookoła świata, po czym wrócił do Polski. Jego felietony z podróży ukazywały się w "Gazecie Narodowej" wydawanej we Lwowie. Zostały zebrane i wydane wspólnie w roku 1873 pt. Dziesięć lat w Australii. Wyjechał do Stanów Zjednoczonych (w charakterze reportera i działacza politycznego), po czym ponownie powrócił do ojczyzny i zamieszkał w Galicji, gdzie kupił tereny naftowe. Pozostawał tam do końca życia.

Jego twórczość wysoko cenił m.in. Henryk Sienkiewicz i Maria Konopnicka. Reportaże Wiśniowskiego z podróży do Australii i Ameryki należą do klasyki reporterskiej.

Komiksowa wersja jego biografii pt. Po australijskie złoto ukazała się w 1987 nakładem Wydawnictwa "Sport i Turystyka" w serii "Polscy podróżnicy" (razem z tomami o Sienkiewiczu, Ignacym Domeyce, Antonim Rehmanie i Bronisławie Grąbczewskim).

Sygurd Wiśniowski jest obok Prusa i Zagórskiego kolejnym autorem epoki pozytywizmu podejmującym zagadnienia fantastyki naukowej. W 1881 na łamach „Kuriera Warszawskiego" opublikował nowelę Niewidzialny (wyd. os. powój. S. Wiśniowski, Pisma wybrane, oprać. J. Tuwim, B. Olszewicz, W. 1953; przedr. w: Polska nowela fantastyczna, t. 2, oprać. J. Tuwim, 1949).

Nowela Sygurda Wiśniowskiego jest typowym przykładem opowieści o „cudownym wynalazku". Ukazuje losy hrabiego Zbigniewa Opalińskiego, inwestora badań naukowych, który pada ofiarą eksperymentu chemika Discolcttisa, pracującego nad uzyskaniem pigmentu czyniącego człowieka niewidzialnym. Nieoczekiwana śmierć uczonego sprawia, że Zbigniew zostaje pozbawiony swojej „materialnej postaci", a perypetie związane z następstwami tego wydarzenia stają się właściwym tematem historii. Do momentu rozpoznania tajemnicy nowela ma charakter opowieści grozy posługującej się rekwizytami horroru: strach bohaterów wynika ze swoistego nieporozumienia, przerażenia cudownością o charakterze nadprzyrodzonym. Sylwetka dyletanta-asystenta, człowieka otwartego, żywo reagującego na nowinki techniczno-naukowe (Zbigniew), zostaje skontrastowana z postacią jego wuja - hrabiego Opalińskiego, uosabiającego kult tradycji szlacheckiej, „dobrej przeszłości", zmysłu praktycznego.

„Cudowny wynalazek" jest tu probierzem sprawdzającym sposoby edukacji, oceny rzeczywistości. Aczkolwiek Niewidzialny ukazał się 16 lat przed publikacją Niewidzialnego człowieka Herberta George'a Wellsa - oba teksty łączy jedynie wyjściowa sytuacja niezwykłego odkrycia. Griffin, bohater noweli Wellsa, jest człowiekiem czynu: kult wiedzy idzie u niego w parze z pożądaniem władzy, przerostem ambicji, chęcią „odpłaty" za lekceważenie eksperymentów naukowych.

Sygurd Wiśniowski jest również autorem drugiej noweli o motywach fantastycznonaukowych: Drzewa latającego (pwdr. pt. Drzewo balonem w lwowskiej „Gazecie Narodowej", 1883). Utwór stanowi relację kapitana okrętu, który ocalał od śmierci dzięki roślinie obdarzonej inteligencją (nowela jest najprawdopodobniej przeróbką The Ballon Tree E.P. Mitchella).

Twórczość fantastyczna

• Niewidzialny Polska nowela fantastyczna. Władca czasu, Nowa cywilizacja, Problemy 03 (72) 1952
• Drzewo latające Polska nowela fantastyczna. Podróż na księżyc

Inna twórczość

• 1873 - Dziesięć lat w Australii
• 1874/1876 - Obrazki z życia amerykańskiego
• 1875 - Listy z Czarnych Gór
• 1877 - Dzieci królowej Oceanii
• 1877 - Langenor
• 1880 - Biała czy czarna? (o dążeniach niepodległościowych Kuby)
• 1882 - Ola