Bagno
| Linia 5: | Linia 5: | ||
<h2>Miejsce</h2> | <h2>Miejsce</h2> | ||
| − | W mitologii greckiej słynne bagno, siedziba [[hydra | hydry]], mieściło się koło miasta Lerna. Na Bagnach Stymfalskich w Arkadii mieszkały mityczne [[ptaki stymfalijskie]]. Bagno mieściło się w zaświatach. Znadujemy je w pobliżu rzeki Acheront w greckim [[Hadesie]], słowiańska [[Nawia]] była umiejscawiana w bagnie. Na bagnach znajdowała się świątynia [[Dionizos | Diozniosa]] mieszcząca się w pobliżu Aten, a on sam nosił przydomek <i>Limnaios</i> czyli <i>Bagienny</i>. Przy świątyni tej obchodzono święta na cześć tego boga, Antesterie. W folklorze góralskim, polskim i słowackim, na bagnach zamieszkiwały [[smok | smoki]]. | + | W mitologii greckiej słynne bagno, siedziba [[hydra | hydry]], mieściło się koło miasta Lerna. Na Bagnach Stymfalskich w Arkadii mieszkały mityczne [[ptaki stymfalijskie]]. Bagno mieściło się w zaświatach. Znadujemy je w pobliżu rzeki Acheront w greckim [[Hadesie]], słowiańska [[Nawia]] była umiejscawiana w bagnie. Na bagnach znajdowała się świątynia [[Dionizos | Diozniosa]] mieszcząca się w pobliżu Aten, a on sam nosił przydomek <i>Limnaios</i> czyli <i>Bagienny</i>. Przy świątyni tej obchodzono święta na cześć tego boga, Antesterie. Porośnięte bagnem powierzchnie stawów i jezior były siedliskiem potworów. W mitologii greckiej bagno, to siedziba [[hydra | hydry]], a także [[ptaki stymfalijskich | ptaków stymfalijskich]]. W mitologii anglosaskiej na bagnach mieszkał potwór [[Grendel]]. Zamieszkiwały je istoty nadprzyrodzone znane z mitologii celtyckiej, germańskiej i słowiańskiej, a więc [[elf | elfy]], [[wróżka | wróżki]], czy karły. W wierzeniach Słowian na bagnistych terenach zamieszkiwały [[czart | czarty]] oraz [[bies | biesy]], różne [[demon | demony]], a w czasach chrześcijańskich dołączył do nich diabeł, w tym [[Rokita]]. W folklorze góralskim, polskim i słowackim, na bagnach zamieszkiwały [[smok | smoki]]. |
<h2>Charakterystyka</h2> | <h2>Charakterystyka</h2> | ||
| − | + | Istoty typu [[wróżka | wróżek]], [[elf | elfów]], słowiańskich demonów, [[czart | czartów]] oraz [[bies | biesów]] miały zwyczaj wabić nieostrożnych wędrowców na bagniska i topić. Na bagnach pojawiały się słowiańskie [[błędne ognie]]. Jednym ze sposobów pozbycia się [[wampir | wampira]] było utopienie go w bagnie. Bagno w folklorze słowiańskim łączono także z [[Piekło | Piekłem]]. | |
W mitologii egipskiej do bagien Delty wrzuca bóg [[Seth]] kawałki ciała boga [[Ozyrys | Ozyrysa]] i tam odnajduje je bogini [[Izyda]], która następnie na bagnach rodzi syna, boga [[Horus | Horusa]]. | W mitologii egipskiej do bagien Delty wrzuca bóg [[Seth]] kawałki ciała boga [[Ozyrys | Ozyrysa]] i tam odnajduje je bogini [[Izyda]], która następnie na bagnach rodzi syna, boga [[Horus | Horusa]]. | ||
Aktualna wersja na dzień 12:13, 7 sty 2017
| LEKSYKON FANTASTYKI | |
| fiction | |
BAGNO — obszar roślinny znany także z historii wierzeń.
Miejsce
W mitologii greckiej słynne bagno, siedziba hydry, mieściło się koło miasta Lerna. Na Bagnach Stymfalskich w Arkadii mieszkały mityczne ptaki stymfalijskie. Bagno mieściło się w zaświatach. Znadujemy je w pobliżu rzeki Acheront w greckim Hadesie, słowiańska Nawia była umiejscawiana w bagnie. Na bagnach znajdowała się świątynia Diozniosa mieszcząca się w pobliżu Aten, a on sam nosił przydomek Limnaios czyli Bagienny. Przy świątyni tej obchodzono święta na cześć tego boga, Antesterie. Porośnięte bagnem powierzchnie stawów i jezior były siedliskiem potworów. W mitologii greckiej bagno, to siedziba hydry, a także ptaków stymfalijskich. W mitologii anglosaskiej na bagnach mieszkał potwór Grendel. Zamieszkiwały je istoty nadprzyrodzone znane z mitologii celtyckiej, germańskiej i słowiańskiej, a więc elfy, wróżki, czy karły. W wierzeniach Słowian na bagnistych terenach zamieszkiwały czarty oraz biesy, różne demony, a w czasach chrześcijańskich dołączył do nich diabeł, w tym Rokita. W folklorze góralskim, polskim i słowackim, na bagnach zamieszkiwały smoki.
Charakterystyka
Istoty typu wróżek, elfów, słowiańskich demonów, czartów oraz biesów miały zwyczaj wabić nieostrożnych wędrowców na bagniska i topić. Na bagnach pojawiały się słowiańskie błędne ognie. Jednym ze sposobów pozbycia się wampira było utopienie go w bagnie. Bagno w folklorze słowiańskim łączono także z Piekłem.
W mitologii egipskiej do bagien Delty wrzuca bóg Seth kawałki ciała boga Ozyrysa i tam odnajduje je bogini Izyda, która następnie na bagnach rodzi syna, boga Horusa.
Utopienie w bagnie było u Germanów karą stosowaną w stosunku do wszeteczników oraz tchórzy. W bagnach składali także ofiary wotywne, w tym ludzi.
Z europejskiego folkloru znany jest motyw stwarzania świata wespół przez Boga i Diabła. Ten drugi stwarza między innymi bagna, ponieważ jest to jedno z jałowych miejsc. W jednym z wariantów tego samego mitu Diabeł, który na rozkaz Boga wydobywa z dna morskiego muł, by Bóg mógł stworzyć ziemię, zachowuje go trochę pod językiem, a gdy ziemia zaczyna się rozrastać muł rozsadza mu usta i w ten powstaje między innymi bagno.
Literatura
- Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, Kraków 1934.
- Kowalik A., Kosmologia dawnych Słowian. Prolegomena do teologii politycznej dawnych Słowian, Kraków 2004.
- Pełka L. J., Polska demonologia ludowa, Warszawa 1987.
- Baranowski B., W kręgu upiorów i wilkołaków, Łódź 1981.
- Graves R., Mity greckie, Warszawa 1992.
- Grimal P., Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Wrocław 1997.
- Lipińska J., Marciniak M., Mitologia starożytnego Egiptu, Warszawa 1980.
- Hart G., Mity egipskie, Warszawa 1999.
- Leksykon symboli, pod red. Jarosinski R., Warszawa 1999.
(aut. Izabela Ozga)
