Tantal
| LEKSYKON FANTASTYKI | |
| fiction | |
TANTAL — w mitologii greckiej jeden z bohaterów, król.
Rodowód
Tantal był synem Zeusa oraz Pluto. Jego żoną była plejada Dione. Niekiedy także wymienia się Euryanassę w jej miejscu a także Klytię. Jego dziećmi byli syn Pelops i Broteas oraz córka Niobe. Matką miała być jedna z wymienianych przez mity możliwych żon Tantala.
Miejsce
Tantal był królem. Władał górą Sipylos w Lidii. Niekiedy w miejscu Lidii wymienia się Frygię.
Charakterystyka
Tantal był człowiekiem, który słynął ze swojego bogactwa a także szczęścia. Zapraszany na uczty przez bogów sam podejmował ich w swojej rezydencji w Sipylos.
Tantalowi przypisuje się naruszenie praw boskich. Mity mówią o różnych jego zbrodniach. Według jednych miał naruszyć boskie prawa, ponieważ rozpowiadał śmiertelnikom boskie tajemnice, zasłyszane podczas uczt. Według drugich miał wykradać podczas swoich wizyt na Olimpie nektar i ambrozję a potem raczyć nimi swoich śmiertelnych przyjaciół.
Tantal zamieszany był w kradzież złotego psa Zeusa, strażnika. Ukradł go Pandareos i powierzył Tantalowi na przechowanie. Kiedy sprawa się wydała Tantal zaprzeczył zarówno przed Hermesem, wysłannikiem Zeusa jak i przed samym Pandareosem, który zażądał zwrotu psa, by kiedykolwiek widział to zwierzę.
Największą jednak zbrodnią Tantala była uczta, którą sporządził z własnego syna, Pelopsa. Ciało chłopca podał do skosztowania bogom, ponieważ, jak mówi mit, chciał sprawdzić, czy zorientują się, co podano im do jedzenia. Wiązało się to z osłabieniem wiary Tantala we wszechmoc bogów. Podobno tylko Demeter, dręczona żałobą po córce, skosztowała kawałku barku. Reszta bogów nie tknęła potrawy. Na rozkaz Zeusa Pelops został przywrócony do życia przez Hermesa.
Zbrodnie Tantala za każdym razem sprowadzały się do hybris, czyli pychy, jaką uniósł się wobec bogów a w ostatnim przypadku także do złamania tabu, czyli synobójstwa i kanibalizmu. Różne wersje różnie widzą karę Tantala. Według jednych nad jego głową bogowie umieścili głaz z góry Sipylos, który w każdej chwili mógł spaść. Według innych Tantal został skazany na wieczny głód i pragnienie. Strącony do Tartaru stał po brodę w wodzie, nad głową zwisały mu gałęzie drzewa, ciężkiego od owoców. Nie mógł jednak napić się wody ani skosztować owoców. Za każdym razem, kiedy próbował się napić woda wysychała a kiedy próbował skosztować owocu gałęzie unosiły się poza zasięg jego rąk. Niektóre z wersji łączą obie kary w jedną. Według nich Tantal stoi po kostki w wodzie, z drzewem pełnym owoców nad głową a głaz z góry Sipylos w każdej chwili może spaść.
Literatura
- Graves R., Mity greckie, Kraków 2009.
- Grimal P., Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Wrocław 1997.
- Kempiński A. M., Słownik mitologii ludów indoeuropejskich, Poznań 1993.
- Schmidt J., Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Katowice 2006.
- Stankiewicz L., Ilustrowany słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Wrocław 2008.
- Kerényi, K., Mitologia greków, Warszawa 2002.
- Kopaliński W., Słownik mitów i tradycji kultury, Warszawa 2011.
- Szyjewski A., Symbolika kruka. Między mitem a rzeczywistością, Kraków 1991.
(aut. Izabela Ozga)
